Dómurinn yfir Árna Mathiesen er þungur og sérstakur. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmir Árna til að greiða Guðmundi Kristjánssyni þrjár og hálfa milljón fyrir að taka Þorstein Davíðsson fram yfir Guðmund þegar ráðið var í embætti hérðasdómara Norðurlands eystra árið 2007. „Er það mat dómsins að stefndi, Árni, eigi persónulega að standa straum af tildæmdum miskabótum. Hins vegar hefur stefndi, íslenska ríkið, byggt á því að það beri vinnuveitendaábyrgð á gerðum ráðherra,“ segir í dómnum.

Guðmundur sótti um embættið og var metinn hæfari – en báðir voru taldir hæfir. Árni var settur dómsmálaráðherra í þessu einstaka máli og réð Þorstein. Hann er sonur Davíðs Oddssonar.

Um fáar ráðningar hefur verið meira skrifað. Dómarastéttin mótmælti hástöfum yfir því að Árni hefði gengið fram hjá mati dómnefndar. Árni sagði á móti að báðir væru hæfir og ráðherra hefði valdið í þessu máli og bæri ekki skylda til að fara eftir tillögu dómnefndar.

Fulltrúar Hæstaréttar Íslands, Dómarafélags Íslands og Lögmannafélags Íslands skipa þessa dómnefnd. Það verður fróðlegt að sjá hvernig Hæstiréttur dæmir í máli Árna en dómi Hérðasdóms Reykjavíkur hefur verið áfrýjað. Eru þeir dómarar í eigin sök?

Pólitískir andstæðingar Davíðs Oddssonar nýttu sér þetta mál til að koma höggi á Davíð og mótmæltu hástöfum; létu allt fjúka um þá feðga. Um umræðuna sagði Davíð á sínum tíma að hún væri sú ljótasta sem hann hefði séð á ferlinum.

Lítum betur á dómsorð Héraðsdóms Reykjavíkur: „Eðli máls samkvæmt fylgir því álag að sækja um embætti héraðsdómara, leggja verk sín fyrir dómnefnd og fá álit hennar á lífsstarfi sínu. Það að stefndi, Árni, skuli með saknæmum og ólögmætum hætti ganga á svig við niðurstöður lögboðinnar dómnefndar og skipa einstakling, sem flokkaður er tveimur hæfnisflokkum neðar en stefnandi, og með brot af starfsreynslu stefnanda, er ólögmæt meingerð á æru og persónu stefnanda.“

Hér er mikið sagt og það er mikill þungi í þessum dómsorðum. Það er nánast eins og Árni sé stórglæpamaður.

Í janúar 2008 kom fram áskorun frá „áhugafólki um sjálfstæði dómstóla“ og hafði sig mjög í frammi gegn ráðningu Þorsteins. Í áskoruninni sagði meðal annars: „Hlutlægni dómara, hæfni og sjálfstæði verður því að vera hafið yfir allan vafa.“

Hinn þungi dómur yfir Árna og hvernig Hérðasdómur Reykjavíkur leggur sig fram um að koma því áleiðis að Árni „eigi persónulega að standa straum af tildæmdum miskabótum“ fær mann til að staldra við.

Dómarastéttin vill hafa mest um það að segja hverjir séu ráðnir dómarar landsins. Hún telur sig vita það best hvernig og hverja eigi að ráða sem dómara. Það virðist ekkert kunningjasamfélag vera til þegar kemur að dómarastéttinni að velja fólk til starfa.

Hvað ef tveir umsækjendur eru sagðir nákvæmlega jafnhæfir? Hvað þá? Á að kasta upp á það hvor verður fyrir valinu?

Fyrst við erum að ræða um dómarastéttina vekur það athygli hvernig dómstóll götunnar lætur til sín taka eftir birtingu skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Þar er engu eirt í nafni siðbótar. Ef einhver skuldaði yfir 100 milljónir er hann sjálfkrafa orðinn glæpamaður.

Það er mikilvægt að þeir sem boða siðbót séu ekki verri en þeir sem þeir mótmæla. Hávær mótmæli voru fyrir utan hús Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og Steinunnar Valdísar Óskarsdóttur. Þetta eru ósmekkleg mótmæli og lögreglan verður að grípa til aðgerða til að stöðva svona mótmæli fyrir utan heimili fólks.

Dómarar götunnar geta ekki valsað um fyrir utan heimili fólks með einhverja pottagaldra - þótt réttur til að mótmæla sé í stjórnarskránni.

Dómarar götunnar ráðast líka á menn með auglýsingum. „Áhugamenn um heiðarleg framboð“ auglýstu á mjög ósmekklegan hátt í DV – líkt og um andlátsfregn væri að ræða – áskorun til Ármanns Kr. Ólafssonar um að útskýra sínar skuldir sem minnst er á í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis.

Ármann var kosinn á Alþingi á vormánuðum 2007 og skuldaði í ágústlok það ár vegna eigin atvinnurekstrar 248 milljónir króna. Eignir hans og eigið fé nam talsvert hærri upphæð á þeim tíma og var lagt fram sem trygging.

Ármann hefur gefið út yfirlýsingu um að lánin hafi verið tekin á hans kennitölu og hann persónulega borið ábyrgð á þeim.

„Engin lán til mín hafa verið afskrifuð, verða afskrifuð, né hafa lán til mín nokkurn tíma lent í vanskilum. Fjárhagsstaða mín er traust,“ segir Ármann í yfirlýsingu til DV.

Ármann er í forystu fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Kópavogi í komandi bæjarstjórnarkosningum í maí og auglýsingin í DV er augljóslega pólitísk árás á hann.

Eftir stendur hins vegar hvernig þjóðfélagið sveiflast öfganna á milli. Núna er dómstóll götunnar búinn að ákveða það að menn, sem hafa staðið í atvinnurekstri, séu óalandi og óferjandi bjóði þeir sig fram í stjórnmálum. Svo ekki sé nú talað um ef þeir bjóða sig fram fyrir Sjálfstæðisflokkinn.

Það að maður sem skuldaði 248 milljónir vegna atvinnurekstrar sé skyndilega orðinn stórglæpamaður í hugum fólks – bara vegna þess að skuldastaðan var birt í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis er algerlega óviðunandi.

Siðbótar er þörf. En það situr í mér hvernig Héraðsdómur Reykjavíkur reynir að negla Árna Mathiesen prívat og persónulega vegna þess að hann réði mann, sem talinn var hæfur en dómarastéttinni ekki þóknanlegur vegna þess að hún taldi annan hæfari, vekja upp áleitnar spurningar um hlutlægni og sjálfstæði dómstóla.

Eru dómarar, dómarar í eigin sök þegar kemur að málefnum dómara? Það er nú það. Hæstiréttur var með fulltrúa í hinni frægu dómnefnd. Nú tekur hann áfrýjunina fyrir.

Jón G. Hauksson
jgh@heimur.is