Á næstu dögum mun Alþingi greiða atkvæði um það hvort Ísland sækir um aðild að Evrópusambandinu. Rétt er að leggja áherslu á að ályktunin snýst aðeins um tvennt:

1. Að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að ES og að loknum viðræðum við sambandið verði haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um væntanlegan aðildarsamning.
2. Að ríkisstjórnin fylgi sjónarmiðum um verklag og meginhagsmuni sem fram koma í áliti meiri hluta utanríkismálanefndar.

Þeir sem segja nei hafna því að þjóðin fái tækifæri til þess að greiða sjálf atkvæði um þann samning sem kann að nást. Það er gamaldags þankagangur og ekki í samræmi við hugmyndir manna um nýtt Ísland. Og heldur ekki í samræmi við ályktun landsfundar Sjálfstæðisflokksins um málið. Kjósendur eiga rétt á því að taka sjálfir afstöðu um sína hagsmuni í þessu máli sem varðar meginhagsmuni þjóðarinnar um langa framtíð.

Hvað sögðu sjálfstæðismenn?

Í umræðum um landsfundarályktunina hafa flestir staðnæmst við ákvæði um sérstaka atkvæðagreiðslu um aðildarviðræður. Trúir ályktuninni hafa formaður og varaformaður flokksins lagt fram breytingartillögu þar að lútandi. Gleymst hefur að í samþykktinni komu líka fram eftirfarandi atriði um samningaviðræður:

1. Kostir aðildar tengjast helst gjaldmiðilsmálum og ljóst að ýmis álitamál verða aðeins skýrð í viðræðum, hvort sem þær snúast um gjaldmiðilinn eða aðild.
2. Setja skuli fram skilgreind markmið og samningskröfur.
3. Ekki verði gefin eftir til annarra þjóða eða samtaka þeirra yfirráð yfir auðlindum Íslands og að standa beri vörð um innlenda matvælaframleiðslu.
4. Niðurstaða úr samningsviðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu verði borin undir þjóðaratkvæði.

Breytingartillaga sjálfstæðismanna er eðlilegt framhald af niðurstöðum landsfundar. Í pólitík ná menn hins vegar ekki alltaf fram öllum sínum kröfum. Óháð því hver niðurstaða Alþingis verður um þessa breytingartillögu ber þingmönnum flokksins skylda til þess að standa vörð um aðra liði landsfundarályktunar. Þar er beinlínis undirstrikað að álitamál verða aðeins skýrð með viðræðum. Af þeirri ástæðu einni er eðlilegt að flokkurinn styðji aðildarumsókn.

Ef Ísland sækir um aðild munu eiginlegar viðræður í fyrsta lagi hefjast um næstu áramót. Mjög mikilvægt er að tíminn fram að því verði nýttur til þess að undirbúa umsóknina sem allra best. Viðræðuferlið þarf að vera með þeim hætti að ekki skapist tortryggni um vinnubrögð. Þar verða sjálfstæðismenn að koma að verki. Flokkurinn hefur alltaf verið í forystu í utanríkismálum þjóðarinnar og má ekki skerast úr leik í þetta sinn. Honum ber að vinna að því að tryggja að í viðræðum náist sem bestur samningur. Þjóðin sjálf á svo síðasta orðið um það hvort samningurinn verður samþykktur.

Enginn heilvita maður vill afhenda öðrum þjóðum íslenskar auðlindir. Það yrði í fyrsta sinn sem Evrópusambandið sölsaði undir sig auðlindir annarra ríkja og afar illa þyrfti að halda á málum til þess að svo færi í samningum Íslendinga. Að sjálfsögðu þarf Sjálfstæðisflokkurinn engu að síður að gæta þess að svo fari ekki.

Ekkert í ályktun landsfundar Sjálfstæðisflokksins segir að þingmenn flokksins eigi að koma í veg fyrir viðræður við Evrópusambandið. Þvert á móti er undirstrikað að þær séu nauðsynlegar. Því eiga þingmenn að stuðla að því að samningaumleitanir hefjist og að niðurstaða úr þeim verði góð. Til þess að svo megi verða þarf utanríkisráðherra að lýsa því skýrt yfir að fylgt verði þeim vinnubrögðum sem hér er lýst.

Allar leiðir til endurreisnar

Öllum er ljóst að sáralítið hefur verið gert til þess að reisa Ísland við síðan í október síðastliðnum. Enginn stjórnmálaflokkur hefur komið fram með heildstæða áætlun til framtíðar. Íslendingar verða að ná stjórn á ríkisfjármálunum, þeir þurfa að koma bankakerfinu í gang og raunhæfar lausnir þarf vegna fjármála heimila og fyrirtækja. Á sama tíma verður þjóðin að snúa aftur inn í alþjóðasamfélagið þannig að hún njóti lánstrausts á ný. Kreppan hefur kennt þeim sem geta lært að í framtíðinni geta Íslendingar ekki verið með gjaldmiðil eins og krónuna, örmynt sem má sín lítils í gróðabralli ófyrirleitinna spákaupmanna sem geta í einu vetfangi fært fyrirtæki og fjölskyldur frá allsnægtum til örbirgðar. En þjóðin þarf líka pólitíska bandamenn. Enginn þarf jafnmikið á bandamönnum að halda í milliríkjadeilum og smáþjóð.

Heyrst hefur að sumir líti svo á að atkvæðagreiðslan um aðildarviðræður sé hluti af stríði sem Sjálfstæðisflokkurinn berjist nú í af fullum þunga. Við hverja er það stríð? Það má til sanns vegar færa að ríkisstjórnarflokkarnir hafa ekki haldið vel á málum að undanförnu og þar er hver höndin upp á móti annarri. Einmitt þess vegna er það mikilvægt að til sé í landinu ábyrgur flokkur sem setur þjóðarhagsmuni fram fyrir stundarþras. Evrópusambandið bíður örugglega ekki spennt eftir því hvort Íslendingar sækja um. Þeir einu sem skaðast á því að ekki verði látið á aðildarviðræður reyna eru íslenska þjóðin. Í stríði byrja menn ekki á að skjóta sig í fótinn.

Við upphaf umræðna um tillöguna á Alþingi flutti formaður Sjálfstæðisflokksins ræðu þar sem hann rakti marga kosti aðildar að Evrópusambandinu, þó svo að hann teldi að hún væri ekki hnökralaus. Andi ræðunnar var sá að óskynsamlegt væri að hafna aðild að óskoðuðu máli. Aldrei hefur verið jafnmikilvægt og nú að þjóðin haldi öllum leiðum út úr kreppunni opnum. Þeir sem segja nei við viðræðum við Evrópusambandið loka dyrum sem vænlegastar eru í peningamálum og alþjóðasamvinnu. Nei er uppskrift að áframhaldandi stöðnun og þrengingum þjóðarinnar um langa framtíð. Hver vill bera ábyrgð á því?

Greinin birtist í Morgunblaðinu 13. júlí