Í ræðu sinni við setningu alþingis gat forseti lýðveldisins þess að nú sæti aðeins einn maður enn á þingi frá þeim tíma sem hann sat fyrst þingfund árið 1974. Þar sem herra Ólafur varð forseti árið 1996 myndu margir telja að hann hefði átt 22 farsæl ár að baki á þjóðþinginu. Þetta er háttur manna sem vilja endurskapa fortíð sína. Gefa í skyn að hlutirnir hafi verið öðruvísi en þeir voru.

Hið sanna er að Ólafur var kjörinn þingmaður í 11 ár eða helmingi skemur en hann lætur í veðri vaka. Í fyrsta sinn sem hann kom á þing var það sem varaþingmaður fyrir Samtök frjálslyndra og vinstri manna (SFV). Svo sérkennilega vildi til að haustið 1974 komst enginn úr þingflokki SFV á þingsetningu og þess í stað mættu varaþingmennirnir Ólafur Ragnar Grímsson og Jón Hannibalsson. Ólafur Ragnar hafði áður verið framsóknarmaður og Jón Baldvin Alþýðubandalagsmaður. Síðar gengu báðir á aðra flokka og urðu báðir formenn, sá fyrri í Alþýðubandalaginu og sá seinni í Alþýðuflokknum. En þetta haust lágu leiðir þeirra saman því að þeir mynduðu varaþingflokk SFV.

Ólafur Ragnar var kjörinn á þing fyrir Alþýðubandalagið árið 1978 og sat á þingi til 1983 sem þingmaður Reykvíkinga. Hann féll í prófkjöri þá um veturinn fyrir Guðrúnu Helgadóttur á einu atkvæði, en aðrir fyrir framan hann voru Svavar Gestsson og Guðmundur jaki Guðmundsson. Áður hafði flokkurinn haft fjóra þingmenn í Reykjavík, en í kosningunum um vorið urðu þeir aðeins þrír (þar af einn landskjörinn). Ólafur hafði þá verið í forystu fyrir þingmannasamtök vinstrimanna í heiminum en þegar hann féll voru góð ráð dýr, en ákveðið að breyta þeim í samtök varaþingmanna líka, en víðast eru engir varaþingmenn og líklega hefur Ólafur verið eini maðurinn sem naut góðs af breytingunni.

 Þá var gripið til þess ráðs að setja Ólaf í Reykjaneskjördæmi, en þar hafði verið fjölgað þingmönnum árið 1987 og 2. sæti Alþýðubandalagsins var talið öruggt þingsæti. En Ólafur féll þar líka og komst ekki á þing fyrr en árið 1991. Hann fékk þó þingfararkaup árin 1988-91 sem ráðherra í ríkisstjórnum Steingríms Hermannssonar. Þar var hann stundum talinn með þegar áhöld voru um hvort nægilega margir væru í salnum til þess að atkvæðagreiðslur væru löglegar, en til þess að svo sé þarf helmingur þingmanna að vera mættur. Sama gagn gerðu líka þingverðir sem áttu leið inn í salinn til þess að afhenda þingmönnum skilaboð.

 Nú sitja á þingi 18 þingmenn sem eiga lengri þingferil en Ólafur Ragnar sem kjörnir alþingismenn. Í lok kjörtímabilsins verða þeir að líkindum talsvert fleiri. Halldór Ásgrímsson var fyrst kjörinn á þing árið 1974 og hefur setið þar nær óslitið nema frá vori 1978 til desember 1979. Halldór Blöndal sat fyrst á þingi sem varaþingmaður árið 1971 og eitthvað á flestum þingum síðan, þó ekki næði hann kjöri sem aðalmaður fyrr en árið 1979.

Stór hluti núverandi alþingismanna hefur því lengri feril sem kjörnir þingmenn en forsetinn. Þingferill hans var nokkuð langur, en langt frá því að vera einstakur. Hann var hins vegar áberandi ræðumaður á þinginu og væri vert að rifja upp ræður hans þar oftar en gert er. Kannski gefst tækifæri til þess síðar.

Benedikt Jóhannesson

Fleiri pistlar