Það er alltaf kurteislegt að þakka fyrir sig og Tómas Ottó Hansson, nýkjörinn stjórnarmaður í Eimskipafélagi Íslands ehf. þakkar fyrir stuðninginn með því að skrifa undir grein í Morgunblaðinu síðastliðinn laugardag. Tómas er skynsamur maður og greinin ber þess glöggt merki að ólíklegt er að hann hafi skrifað hana sjálfur.

Í greininni telur höfundur ekki eftir sér að leiðbeina Morgunblaðinu og stjórnmálamönnum og lofsyngur hinn sterka meirihluta. Hann hefur líka sérstakar áhyggjur af lagafrumvarpi sem setur ríkari skyldur á feðga en bræður í viðskiptum. Hvers vegna skyldi þetta vera honum áhyggjuefni? 

Morgunblaðið svaraði greininni í leiðara á sunnudag og stjórnmálamenn munu eiga auðvelt með að svara fyrir sig. En í einlægu þakklæti sést höfundur ekki fyrir í kjánalegri röksemdafærslu. Í greininni segir: „ Menn hafa bent á Eimskip sem dæmi um slíkt og bent á að völd í því félagi voru tryggð af tiltölulega litlum eignarhlutum á sama tíma og ávöxtun almennra hluthafa, sem fjármögnuðu þó félagið að mestu, hafi verið rýr." Hér er greinilega verið að réttlæta breytingu á Eimskipafélaginu úr elsta almenningshlutafélagi landsins í einkahlutafélag. Staðreyndin er sú að þegar hluthafar voru flestir náðu þeir nálægt tuttugu þúsundum og fengu prýðilega ávöxtun á sitt hlutafé. Auðvitað hafa verið sveiflur í rekstri Eimskipafélagsins eins og annarra félaga en síðasta áratug hefur ávöxtun eiginfjár verið um 10% á ári og mætti reyndar taka lengra tímabil. Verðmæti félagsins var um 15 milljarðar í ársbyrjun 2002 en var orðið um 40 milljarðar í september 2003. Höfundur virðist telja að smærri hluthafarnir hafi verið einhvers konar kjánar sem hafi haldist í vistabandi þrátt fyrir lélega ávöxtun. Í alvöru almenningshlutafélagi þurfa menn að þjóna þúsundum hluthafa sem gæta vel síns fjár. Í einkahlutafélagi kannski bara einum eða tveimur.

Síðar í greininni segir höfundur: „Sú tilraun sem Eimskipafélagið gerði með stofnun Brims skilaði ekki tilætluðum árangri." Brim tók til starfa um áramót 2002-3. Þessi setning minnir á framsóknarmanninn sem sagði í nóvember 1984: „Vaxtafrelsið virkar alls ekki." Það hafði þá verið í mánuð.
Það er auðvitað erfitt að skilja fyrir óvana að rekstur tekur tíma. Margir virðast halda það í alvöru að hann eigi að vera eins og matadorspil sem taki í mesta lagi tvo þrjá tíma (eða mánuði). Fyrri stjórnendur Eimskipafélagsins stofnuðu Brim til þess að ná fram varanlegri hagræðinu í sjávarútvegi innan þess kvótakerfis sem gildir hér á landi. Útrás til Bretlands var þegar hafin. Nýir stjórnendur gáfust upp eftir þrjá mánuði. Við því er ekkert að segja, úthald manna er misgott. En tilraunin hafði ekki misheppnast, alvöru rekstur tekur bara tíma.

Það er ekki gott að skrifa undir greinar sem menn hafa ekki skrifað, en menn verða að minnsta kosti að lesa það sem þeir skrifa undir.

Benedikt Jóhannesson