Það er erfitt að segja nákvæmlega til um það hvenær Bítlarnir hættu. Ekki var það síðar en 1970 og kannski ári fyrr. En þeir hafa engu að síður gefið út nokkrar plötur síðan og og eru enn að, þrátt fyrir að tveir þeirra hafi farið til annarra heima. Eitt er víst að ekki linnir deilum um hver séu þeirra bestu lög. Þess vegna er rétt að leiðrétta hér ýmsan misskilning um þessi mál.

Bítlaæðið er með sérstæðustu fyrirbærum 20. aldarinnar. Skyndilega varð rokkhljómsveit frá Liverpool (!) vinsælli en dæmi voru til um í Englandi. Hljómsveitarmenn voru ekki aldraðir eða frá því um tvítugt til tuttugu og tveggja. Þegar nú er litið um öxl bera fyrstu plöturnar fyrst og fremst með sér kraft og lífsgleði. Kvikmyndirnar Hard Days Night og Help sýna glaða fíra ólíkt því sem seinna varð, þegar hljómsveitir virtust helst vera með alla eymd heimsins á herðum sér. Og þó að líklega hafi bítlastuðið verið mest á árunum '62 til '66 þá er ljóst að bestu lögin fara ekki að koma fyrr en með plötunum Rubber Soul og Revolver. Hvað sem hefur valdið, hvíld frá tónleikum, eiturlyfjaneysla eða nýjar kærustur þá ná þeir Lennon, McCartney og Harrison allir lengst á árunum milli ´65 og '70. Það er vinsælt að telja Sgt. Peppers bestu plötu Bítlanna, og nú er svo komið að Revolver vann einhverja keppni sem besta plata allra tíma.

Samt hlýtur Hvíta platan að slá allar hinar út. Þar er hvert lagið öðru betra og bæði John og Paul eiga stórkostleg lög. Paul er með fín rokklög eins og Back in the USSR og Helter Skelter og falleg róleg lög eins og Blackbird. Helter Skelter hefur að vísu liðið fyrir það að geðsjúklingurinn Charles Manson gerði það að einhvers konar þjóðsöng glæpagegnis síns. Þegar í ljós kom að á bítlaplötunum leyndust ýmiss konar skilaboð ef þær voru spilaðar afturábak töldu margir víst að svo væri einnig ef textarnir sjálfir væru lesnir. En þessi dularfullu boð skildi enginn nema klikkhaus eins og Manson. Lennon á perlur eins og Glass Onion, Julia, Sexy Sadie, Happiness is a warm gun, I'm so tired. Harrison er meira að segja með eitt af sínum allra bestu lögum, While my guitar gently weeps.  Jafnvel þótt rusl eins og Obladi, oblada hafi ratað inn á plötuna þá er hún samt frábært safn stórkostlegra laga. Það væri hægt að telja upp meira en 20 frábær lög af þessu snilldarverki og það er örugglega ekki hægt að nefna neina aðra frumútgáfu þar sem jafnmörg góð lög eru á einum stað.

Næst kom út Abbey Road platan sem er líka mjög góð, þótt ég hafi aldrei fallið fyrir syrpunni á hlið 2 sem margir héldu að væri besta verk Bítlanna af því að Paul sagði það einhverntíma. Síðast kom svo Let it be, sem reyndar var tekin upp á undan Abbey Road, en náði aldrei réttum takti. Nú er verið að endurútgefa þá plötu án viðbóta Phil Spectors, sem var lokaupptökustjóri og bætti meðal annars við hljómsveit og kór á Long and Winding Road og Let it be, sir Paul til mikillar skelfingar. Nú er semsagt búið að taka þetta út og kallast Let it be ... naked (það var reyndar gert líka á Anthology plötu nr. 3 og víðar) og nú getur maður heyrt snilldina eins og Paul minnir að hún hafi átt að vera. Það gæti spillt fyrir að á nýja diskinum er búið að taka út blaðrið, meðal annars fræg lokaorð Lennons á þaki stúdíósins, „I hope we passed the audition." En það gæti verið fróðlegt að vita hvort vegur þyngra, vaninn við að heyra fiðluleik að hætti Spectors (en gengi hans hefur lækkað við að vera ásakaður um manndráp) eða hreina tóna snillinganna. Satt að segja náði Let it be aldrei að komast í hóp bestu diska Bítlanna og líklega verður þessi þvottur ekki nóg, en maður gefur henni náttúrlega séns.

Smá játning í lokin. Þrátt fyrir að vera harður aðdáandi Lennons og þar með í hópi þeirra sem hefur fundist lítið til um Paul og hans tónsmíðar eftir að Bítlarnir lögðu upp laupana þá verður að játa að hann hefur samið heilmörg góð lög á þessum 30 árum sem liðin eru. Það var fulldjúpt í árinni tekið að segja „the only thing you did was Yesterday". Hins vegar er spurningin „Bítlana eða Rolling Stones?" fráleit. Rollingarnir, eins skemmtilegir og þeir gátu verið, komast ekki með tærnar nálægt hælum snillinganna sjálfra.

Benedikt Jóhannesson