Hvers vegna eru heittrúaðir (kirkjan og kommarnir) svona mikið á móti því að láta skynsemina ráða í frídögum? Stundum dettur mér í hug hvort ekki sé rétt að endurhugsa helgidagana. Ekki bara með það í huga að færa fimmtudagsfrí yfir á föstudag eða mánudag en ekki síður að menn velti betur fyrir sér hvort sumir hátíðisdagar hafi ekki hreinlega tapað tilgangi sínum. Tökum skírdag til dæmis. Hvers vegna er hann haldinn hátíðlegur? Uppstigningardagur skýrir sig kannski sjálfur – og þó. Að minnsta kosti er ég nærri viss um að meirihluti þjóðarinnar er ekki klár á því hvers vegna hvítasunnan er haldin hátíðleg. Og hvers vegna annar í páskum og hvítasunnu? Þar er ekki lengur neinu sérstöku tilefni til að dreifa nema þá hve mikil hátíðin er sem haldið er upp á.

Kirkjunnar menn gætu brugðist ókvæða við af tvennu tilefni. Annars vegar vegna þess hve heimskur sá væri sem spyrði slíkra spurninga og hins vegar að þessi mál séu rædd yfirhöfuð. Til dæmis reiðast þeir í hvert skipti sem talað er um að færa uppstigningardaginn til og hneykslast á fáfræði þeirra sem um ræða, til dæmis aðila vinnumarkaðarins. En hvað skyldu margir prestar vita hvernig reiknað er út hvenær páskar eru á hverju ári og hvers vegna þeir færast til?

Páskar riðla mjög oft áætlunum í fyrirtækjum og mjög oft heyrist sagt: „Salan varð minni en áætlun gerði ráð fyrir vegna páskanna.“ Það virðist sem sé koma mönnum jafnmikið á óvart á hverju ári að páskar séu haldnir hátíðlegir og hitt ekki síður, að þeir eru ekki alltaf á sama tíma. Að sumu leyti er það ágætt að hafa frí í byrjun apríl. Það er langt frá jólum og talsvert í sumarfríið. En það er samt svolítið mikið að hafa á rúmlega tveimur mánuðum páskafrí, sumardaginn fyrsta (hvers vegna í ósköpunum má hann ekki vera á föstudegi?), 1. maí, uppstigningardag, hvítasunnu og 17. júní. Satt að segja eru sumardagurinn fyrsti og 1. maí líka orðnir úreltir frídagar. Það var ósköp gaman í gamla daga þegar ekkert var við að vera, að hafa skrúðgöngu þar sem Vetur konungur var kvaddur og vorprinsessan tók við. Nú hafa bæði börn og fullorðnir bara miklu meira við að vera og engum dytti í hug að fara í slíkar göngur nema ef vera skyldi öfum og ömmum barnanna.

Fyrsti maí? Hlægilegur dagur núorðið; var á sínum tíma frídagur verkalýðsins og er enn í dag eins konar helgidagur nokkurra gamalla komma sem ruglast sjálfir á því hvort þeir eiga að fara í kröfugöngu eða skrúðgöngu þennan dag.

Eigum við þá að fækka frídögum? Nei, ekkert endilega, skiptum þeim bara skynsamlegar niður. Höldum páskafríi á vorin, fólki er það ekki of gott að fá hvíld eftir duglega vinnuskorpu. Fellum niður sumardaginn fyrsta, 1. maí, uppstigningardag og annan í hvítasunnu (strangtrúaðir geta tekið sumarfrí þessa daga). Það er rétt að halda 17. júní hátíðlegan, hann er öllum auðskilinn og ærið tilefni til hátíðar. Verslunarmannafrídaginn? Látum hann vera. En tökum þessa frídaga sem við fellum niður á vorin og höldum í staðinn haustfrí í byrjun október. Gætum kallað það alþingishátíð, en þingið er sett 1. október á hverju ári. Það má vel finna prestum og forseta hlutverk á þeirra hátíð ef nauðsynlegt er.

Þá eru þrjú löng frí, haustfrí, jólafrí og páskafrí og svo bætist við sumarfrí. Fríin dreifast skynsamlega á árið og slíta ekki sundur vikurnar. Launþegar fá betri hvíld og mæta glaðir og hressir til vinnu á ný. Allt sem þarf er að menn hristi af sér hlekki hugarfarsins.

Benedikt Jóhannesson