Það sem flestir muna eftir frá því að þeir voru litlir var hvað veðrið var gott. Eiginlega var alltaf sólskin á sumrin. Heimurinn var einfaldur hjá okkur Íslendingum. Malargötur, skurðir, lítil kók og lakkrísrör. Þetta eru bernskuminningar frá sjöunda áratugnum.

Ég var að reyna að rifja það upp hvort einhver af þeim sem voru þekktir menn í gamla daga væru enn á lífi. Núna þýðir „í gamla daga“ áður en ég varð tíu ára gamall. Flosi Ólafsson var einn þeirra sem uppfyllti þetta skilyrði. Það er ekki langt síðan ég fór yfir það með Vigdísi hver söguþráðurinn væri í Biedermann og brennuvörgunum. Ég man vel eftir leikritinu í útvarpinu, en Flosi var einmitt í einu af aðalhlutverkunum. Hann var í Leikfélaginu Grímu. Hann gat verið skemmtilegur karl.

Rúnar Júlíusson var líka frægur þegar ég var lítill. Hann uppfyllti það að vera sameign þjóðarinnar rétt eins og Flosi. Nú eru þeir báðir dánir löngu áður en fólk sættir sig við. Auðvitað eru einhverjir enn á lífi frá þessum tíma sem hægt var að líta á sem sameign þjóðarinnar. Raggi Bjarna er þekktasta dæmið hugsa ég. Gunnar Eyjólfsson er annar. Sem betur fer hefur ekki allt horfið.

Í fljótu bragði man ég ekki eftir neinum landsþekktum stjórnmálamanni frá því fyrir 1965 sem er enn á lífi. Sigurður Bjarnason var reyndar allþekktur sem ritstjóri Morgunblaðsins, alþingismaður og sendiherra, en hann var aldrei í fremstu röð íslenskra stjórnmálamanna. Hann er reyndar eini maðurinn sem sat á þingi þegar Ísland varð lýðveldi sem er enn á lífi. Hann er löngu horfinn úr sviðsljósinu.

Tveir landsþekktir hagfræðingar frá þessum árum eru enn á lífi þeir Jóhannes Nordal og Jónas Haralz. Jónas skrifar enn í blöð og mætir í viðtöl. Fáir ná að halda góðri heilsu og kröftum svo lengi, en Jónas varð nýlega níræður.

Öll viljum við gjarnan stöðugleika. Kaupmaðurinn á horninu var lengi vel tákn um að ekki væri allt í veröldinni hverfult. Svo hvarf hann. Með ævintýrum útrásarvíkinganna hvarf heil veröld. En það er sumt enn til síðan í gamla daga þó að við gleymdum öllu um stund í heimi einkaþotna og atvinnumannaliða.

Þjóðin fór í fimm ára ferðalag út í heim, en skyndilega hafði hún gleymt erindinu og hvert hún ætlaði. Og þegar hún kom heim aftur var gamli heimurinn ekki lengur á sínum stað.

Benedikt Jóhannesson

www.heimur.is/benedikt