Íslendingar eru í sárum og móttækilegir fyrir hvatningu. Þjóðin er tilbúin að viðurkenna afglöp fyrri ára og komast á rétta braut hver sem hún nú verður. Það hefur samt ekki nægt hingað til að benda á mistökin, íslenska þjóðin hefur átt það til að vera fljót að gleyma. Varnaðarorðin þurfa því að vera sterk og skilja eftir innbyggt samviskubit svo við förum ekki í sama farið hvort sem það er í útrás eða innrás.

Draumalandið er um innrás í landið og innrásin er okkur að kenna, við óskuðum eftir henni, settum fram beitu sem bitið var á og sáum þjóðarskútuna landa stórfiskum sem áttu að bjarga þjóðinni en skildu eftir sig opin sár sem engin lækning er við.

Draumalandið er einhliða áróðurskvikmynd sem á rétt á sér. Hún byggir á samnefndri bók Andra Snæs Magnasonar sem leikstýrir myndinni ásamt Þorfinni Guðnasyni, sem er einn okkar allra besti heimildamyndaleikstjóri, nægir að nefna síðustu tvær kvikmyndir hans, Lalli Johns og Hestasaga, sem sönnun þess. Samstarf þeirra er með miklum ágætum og útkoman er áhrifamikil kvikmynd sem örugglega er eins og vatnsgusa framan í einhverja og gerir lítið úr öðrum. En þegar á heildina er litið er Draumalandið þörf áminning til okkar allra um að verðmætaauður þjóðarinnar liggur ekki í virkjunum og álverum, heldur í auðugri náttúru landsins og það á ekki að setja þennan auð á útsölu.

Í fyrri hluta myndarinnar byrjum við á bóndanum sem hugsaði ekki um annað en að færa björg í bú, náttúran er aflið sem fleytir honum áfram. Iðnbylgingin tekur völdin, bóndinn traktorvæðist og sveitin verður land sem aðrir semja um. Í framhaldi fylgjumst við með ýmsum mótmælum í gegnum tíðina þar sem erfiðið er yfirleitt mun meira en árangurinn. Verð ég nú að segja eins og er að þessi hluti myndarinnar var ekki alveg að gera sig fyrir  mig og viðtalsbútarnir voru eins og teknir fyrir framan “blue screen” og bakgrunnurinn hafði gleymst, virkaði ekki á mig þrátt fyrir upplýsandi svör, einhverja spennu vantaði.

Sú spenna og eftirvænting var til staðar í seinni hlutanum og í raun er fyrirhlutinn langur en nauðsynlegur inngangur í síðari hlutann þar sem umfjöllunarefnið er Kárahnjúkavirkjun, álfyrirtækið Alcoa og framkvæmdirnar á Austfjörðum. Ekki ætla ég að fara nánar út að lýsa því sem fyrir augu og eyru ber. En hvert atriðið kemur á fætur öðru, sem situr eftir í sálartetrinu og fer ekki þaðan. Þeger herlegheitunum lýkur er freistandi að hugsa að það sé ekki mikill vandi að vera vitur eftir á, en það passar ekki við hér þó það passi við í bankahruninu. Búið var að aðvara þjóðina í ræðu, riti og hópmótmælum í tugi ára.

Einhliða áróðurskvikmynd hefur ekki alltaf þótt góður pappír í  heimildakvikmyndagerð og má rekja orðsporið til kvikmyndar Reni Riefenstahl, Sigur viljans, hreinræktaða áróðursmynd með stefnu Hitlers, sem eyðilagði feril frábærs heimildamyndaleikstjóra, eftir heimsstyrjöldina síðari, en menn á borð við Michael Moore hafa gjörbreytt landslaginu í þessum efnum og þó vissulega við sjáum vegið að sumum manneskjum í Draumalandinu án þess að þær svari fyrir sig þá á það rétt á sér, glæpurinn er það stór.

Hilmar Karlsson