Katrín Jakobsdóttir menntamála- ráðherra var í fréttum á dögunum vegna taubleyja. Á Alþingi hafði þá tillögu um að lækka virðisaukaskatt á umhverfisvænum bleyjum, taubleyjum, verið felld með eins atkvæðis mun. Katrín greiddi gegn tillögunni. Sagt var frá því í fréttinni að ráðherrann hefði fyrir nokkrum árum þýtt bók þar sem mælt var með umhverfisvænum bleyjum og mátti lesa á milli línanna að þar með ætti Katrín að greiða atkvæði með tillögunni; þ.e. með sértækri lækkun virðisaukaskatts á taubleyjum.

Þetta var í tíufréttum að kvöldi og ég á leiðinni heim úr golfi. Ég hækkaði í útvarpinu þegar ég heyrði þessa merku frétt; hér var auðvitað stórmál á ferðinni.

Katrín var spurð út í afstöðu hennar í þessu stórmáli. Hún svaraði eins og sannur pólitíkus að við yrðum að meta það hvort við horfðum á málið út frá umhverfisvænum vörum eða út frá hagsmunum barnafólks – og skoða þá hvaða leiðir væru færar.

Hún bætti svo við: „Það er ábyrgðarhluti að hreyfa við virðisaukaskattskerfinu nema vita nákvæmlega hvaða heildarmynd maður ætlar að enda með.“

Á henni var að heyra að sú heildarmynd lægi ekki fyrir og því yrði ekki hreyft við vaskinum.

Í sjálfu sér er þetta rétt hjá ráðherranum; það er engin ástæða til að lækka virðisaukaskatt á taubleyjum nema vita hvaða afleiðingar það hefur á skattakerfið og heildarmyndina.

Á sama tíma og Katrín hefur áhyggjur af áhrifum taubleyja á skattkerfið samþykkir hún stórfellda hækkun á veiðigjaldi en þar er heildarmyndin sú að undirstöðuatvinnuvegi þjóðarinnar, sjávarútveginum, er rústað. 

Ríkisstjórnin hefur ekki getað bent á einn einasta fræðimann sem mælir þessari aðgerð bót. Allir mótmæla henni hins vegar og segja að þjóðarhagur sé undir.

Hvernig getur staðið á því að ráðherrann þorir ekki að krukka í virðisaukaskatt á taubleyjum nema vita nákvæmlega um heildarmyndina en hikar ekki við að rústa útveginum?

Breski sagnfræðingurinn Parkinson setti fram margar kenningar. Sú frægasta var líklegast um sjálfvirkan vöxt hins opinbera – og raunar hjá einkafyrirtækjum líka. Sjálfvirkur vöxtur hins opinbera kallar á sífellt meri skattheimtu á fyrirtæki og einstaklinga.

Íslendingar eru að vísu svo heppnir að hafa ríkisstjórn sem hefur fundið það út að aukin skattheimta auki hagvöxt í landinu – og það langt umfram það sem gengur og gerist í löndunum í kringum okkur.

Þetta merkir væntanlega að með því að hækka skatta á fyrirtæki og einstaklinga enn frekar þá verður hagvöxturinn enn meiri. Það er þetta að sjá stóru myndina; sjálfa heildarmyndina.  

Parkinson sýndi mönnum einnig fram á hve mikill tími fer í mál sem eru aukaatriði. Fræg er dæmisaga hans um kjarnorkuverið og hjólageymsluna. Á fundi ákvað stjórn kjarnorkuvers á aðeins fimm mínútum að byggja kjarnorkuver fyrir tugi milljarða. Síðan kafnaði hún í umræðum um það hvort byggja ætti hjólageymslu fyrir starfsmenn kjarnorkuversins. Á því höfðu allir stjórnarmenn skoðun.

Auðvitað er miklu auðveldara að ræða fram og aftur um taubleyjur en sértæka ofurskattheimu á sjávarútvegsfyrirtæki sem rústar þeim – og kemur þeim flestum í hendurnar á bönkunum.

Það verður svo dásamlegt þegar ríkisstjórnarfundir standa langt fram á nætur um það hvernig megi bjarga einstaka fyrirtækjum í einstaka byggðarlögum; svo ekki sé nú talað um hvernig ríkið geti bjargað ríkisbankanum sem hefur lánað mest til sjávarútvegs.

Hver man ekki þá tíð þegar mörg sjávarútvegsfyrirtæki landsins voru í vanda; fiskverð var ákveðið af verðlagsnefnd; ofveiði og svartar skýrslur voru daglegt brauð og útgerðarmenn stóðu í biðröð í forsætisráðuneytinu til að fá sértækar lausnir.

Ó, hvað þetta voru skemmtilegir tímar.

Svo var sett á kvótakerfi sem bjargaði auðlindinni og biðröðin hvarf í forsætisráðuneytinu. Á erlendum vettvangi var rætt um að kvótakerfið væri merkasta framlag okkar Íslendinga til hagfræðinnar. Þess vegna rústum við því.

Annars líður mér vel í alþýðulýðveldinu.

Laun forsætisráðherra hafa hækkað um 273 þúsund á mánuði.

Steingrímur og Már vilja takmarka innflutning á bílum og að hver og einn megi aðeins kaupa eitt farartæki á ári að hámarki 10 milljónir.

Forsætisráðherra brýtur jafnréttislög og fagnar niðurstöðu dómstóla um að hún hafi brotið lögin og ráðuneyti hennar hafi verið dæmt til að greiða viðkomandi miskabætur vegna eineltis við hann í fréttatilkynningu. 

Vaðlaheiðargöngin eru hrein snilld. Sniðugt hjá ríkinu í öllu ríkidæmi ríkissjóðs og öllu ofríkinu að finna það út að lána 8,7 milljarða til Vaðlaheiðarganga ehf.

Lengi lifi alþýðulýðveldið. Takmörkum frelsi til bílakaupa, fjárfestinga einstaklinga, fjárfestinga sjávarútvegs og annarra atvinnugreina. Aukum frelsi ríkisins og fögnum Fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar.

En vel á minnst; gleymum ekki stóra málinu og stóru heildarmyndinni í alþýðulýðveldinu; taubleyjunum.

Jón G. Hauksson
jgh@heimur.is