Hér hefði Pocahontas kunnað vel við sig, hugsaði ég þar sem ég stóð við glugga á 14. hæð á Plaza Paitilla Inn hótelinu í Panama City og horfði út á flóann. Regnskógarnir í hæðunum kringum borgina voru sveipaðir þoku og drungalegur hljómur þrumu barst úr fjarska. Við sjóndeildarhring sáust skip á siglingu í átt að Panamaskurðinum.
Við hjónin vorum komin langa leið frá Íslandi í upphafi regntímabilsins til að ferðast um landið í hálfan mánuð.
Panama er syðst í Mið-Ameríku, eins og S í laginu, milli Karíbahafs og Kyrrahafs. Náttúran er auðug og fjölbreytt og landið vinsælt hjá náttúruunnendum. Saga Panama nær 11.000 ár aftur í tímann svo vitað sé og í hlíðum Barúeldfjallsins hafa fundist steinstyttur sem bera vott um forna menningu.
Fyrstu Evrópumennirnir sem stigu á land í Panama voru Spánverjar árið 1501 og er Nombre de Dios á Karíbahafsströndinni einn af stöðunum þar sem þeir námu land. Nokkrir tugir ættflokka bjuggu í Panama á þeim tíma, en þeim fækkaði mjög hratt eftir komu Spánverja. Sverð og sjúkdómarnir sem þeir báru með sér stráfelldu innfædda svo nú eru aðeins sjö ættbálkar eftir.

Casco Viejo
Spánverjar stofnuðu Panama City 1519 en árið 1671 lögðu ræningjar, með Morgan kaptein í fararbroddi, borgina í rúst. Ný borg var byggð á stað þar sem talið var betra að verjast árásum. Það svæði heitir nú Casco Viejo. Þar eru margar fallegar byggingar. Höllin þar sem Manuel Noriega hélt veislur sínar er þó rústir einar eftir átökin þegar honum var steypt af stóli árið 1989. Hann komst til valda árið 1981 eftir dauða Omars Torrijos Herrera. Noriega var sakaður um morð og spillingu og að eiga þátt í eiturlyfjasmygli og peningaþvætti. Hann var dæmdur í 40 ára fangelsi og afplánar nú dóminn í Bandaríkjunum.
Mercado del Marisco er fiskmatsölustaður á 2. hæð á stórum fiskmarkaði í gamla bænum, mjög vinsæll og var hvert borð setið þegar okkur bar að. Þrátt fyrir hita úti fannst ekki fisklykt inni, allt var hreint og þvegið. Úrvalið var fjölbreytt og hægt að benda á fisk og fá hann matreiddan fyrir sig. Slíkan stað væri gaman að sjá á Íslandi.
Í Panamaborg eru ýmis söfn. Til dæmis safn, sem sýnir heimili betri borgara um það leyti sem skurðurinn var byggður. Hluti af svæðinu er tileinkaður frumbyggjum. Því miður voru upplýsingar aðeins á spænsku.

Portobelo
Við tókum bílaleigubíl og ókum að Karíbahafinu. Vegirnir minntu á þá íslensku fyrir áratugum og víða einbreitt malbik svo sveigja þurfti bílinn út af til hálfs fyrir marglitum strætisvögnum. Eftir akstur gegnum sveitir, þar sem kýr, hundar og hænsni létu fara vel um sig á vegum, komum við til Portobelo. Af rústum virkis sem Spánverjar reistu til varnar sjóræningjum sást út á víkina sem er góð höfn frá náttúrunnar hendi og stendur vel undir því fallega nafni sem Kólumbus gaf henni árið 1502.

Caribbean Jimmy
Áfram héldum við yfir eftir hlykkjóttum vegi, yfir hrörlegar brýr. Áfangastaðurinn okkar var Caribbean Jimmy´s Dive Resort, skammt frá Nombre de Dios. Jimmy býður upp á búnað bæði fyrir „snorkl“ og köfun. Hann er amerískur en Lette kona hans er innfædd. Hún tók á móti okkur með taminn apa á öxlinni en tveggja ára dóttir lék sér við smáar öldurnar. Vefslóðin að þessum yndislega stað er www.caribbeanjimmysdiveresort.com. Þegar dimmdi sáum við að stjörnurnar höfðu raðað sér á nýjan hátt upp á himininn og tunglið leit út eins og örsmátt hengirúm. Froskar og krabbar skutust um á ströndinni, leðurblökur flögruðu milli trjánna og í fjarska leiftruðu eldingar á himni. Inni í kofanum þutu litlar eðlur eftir veggjum og sáu um að halda honum lausum við pöddur og flugur.
Daginn eftir var kafað niður að flaki flutningaskips sem fórst í fellibyl á síðastliðnu ári og liggur á um 90 feta dýpi, nokkrar mílur frá landi. Kafararnir komu upp hlaðnir leirtaui og regnhlífum. Kunaindíánar, sem voru á litlum báti við flakið, köfuðu niður án búnaðar nema með blöðkur á fótum. Þeir geta verið í kafi í allt að fjórar mínútur.

San Blas
Einn daginn var siglt út í San Blas eyjaklasann. Höfðingi Kunaættbálksins tók á móti hópnum þegar báturinn renndi að pálmaströndinni. Jimmy færði honum regnhlífar úr sokkna skipinu. Okkur talaðist til að við keyptum hádegismat í þorpinu. Það var dýrlegt að synda við ströndina, marglitir fiskar og kóralar hvert sem litið var í tærum sjónum. Eftir köfun var haldið eftir skógarstíg inn í þorpið, gegnum hrúgur af rotnandi kókoshnetum. Innfæddir gengu berfættir í ösk-unni og börnin földu sig feimin. Maturinn var nýveiddur, grillaður smáfiskur og hrísgrjón, soðin í kókosmjólk. Indíánarnir eru smá-vaxnir og dökkir yfirlitum, konur með perlum vafða leggi og hring í miðsnesi, karlarnir í lendaskýlum. Að borðhaldi loknu sýndu konurnar okkur handavinnu sína „Mola“, sem þýðir blússa á máli innfæddra. Ferkantaðir efnisbútar eru lagðir hver ofan á annan og skorið í gegnum lögin. Hver þjóðflokkur á sitt munstur og fer samsetning eftir aldri og stöðu kvenna. Svo var þakkað fyrir og haldið til lands. Brátt var eyjan aðeins pálmatré sem hvarf við sjóndeildarhring. Á 16. öld og fram á þá 18. voru skip spænska flotans í ferðum milli Spánar og Panama. Þau færðu varning til nýlendunnar og héldu heim hlaðin gulli sem flutt var gegnum regnskóga Panama frá Kólombíu og Perú. Mörg þessara skipa sukku í hafið eftir árásir sjóræningja eða brotnuðu í fellibyljum. Gaman væri að kafa niður að einu slíku.

Panamaskurðurinn
Árið 1878 gerði stjórn Kólombíu, sem Panama var þá í ríkjasambandi við, samning við Frakka um gerð Panamaskurðarins. Var haf-ist handa árið 1881 en verkið varð erfiðara en nokkurn óraði fyrir. Malaría grandaði 22.000 verkamönnnum og félagið varð gjaldþrota 1889. Bandaríkjamenn keyptu réttinn til að halda verkinu áfram árið 1903 að undangenginni uppreisn Panama gegn Kólombíu. Stjórn Bandaríkjanna studdi Panama í uppreisninni og fékk að launum skurðinn. 80 km langur skurðurinn var tekinn í notkun árið 1914 og sáu Bandaríkjamenn um reksturinn til ársins 1999 er Panamabúar tóku við.
Besta útsýnið yfir skurðinn er frá Miraflores Visitors Center. Fjögurra hæða byggingin hýsir safn, verslun og matsölustað. Hólfin í skurðinum tæmast og fyllast og dráttartæki, sem renna eftir brautum á hvorum skurðbakka, draga stór skip í gegn. Hárnákvæmt því engu má muna, aðeins eitt fet hvorum megin. Stærð margra skemmtiferðaskipa miðast við að þau komist gegnum Panamaskurðinn.

Simon Bolivar
Árið 1821 hlutu Panamabúar frelsi undan yfirráðum Spánar en tilheyrðu Kólombíu til ársins 1903. Í Villa de Los Santos er torg frelsishetjunnar Simóns Bolívar. Leiðin þangað liggur yfir Bridge of the America. Brúin liggur yfir Panamaskurðinn og er byggð af Amer-íkumönnum í tengslum við gerð Interamericana, þjóðvegar 1 sem áætlað er að leggja til Suður-Ameríku. Við gistum í borgini Chitré þar sem árlega er haldin hátíð í febrúar eða mars. Fólkið dansar þjóð-dansa þar sem grímur eru notaðar til að reka hið illa burtu. Þátttaka er slík að erfitt er að fá hótelherbergi á þeim tíma.
David er næststærsta borgin í Panama. Hún stendur í landbúnaðarhéraði en hefur ekki margt að bjóða ferðamönnum, utan ágæt hótel. Þar er mjög heitt allt árið.
Boquette er hérað í 1060 m hæð og þekkt fyrir þægilegt loftslag og fjölbreytt náttúrulíf. Isla Verde er bær sem orðinn er vinsæll ferðamannastaður enda ekki eins heitt þar og niðri í David.
Í Boquette bauðst að skoða kaffibúgarð. Ferill framleiðslunnar er flókinn og stöðugt verið að flokka kaffibaunirnar. Indíánar vinna við framleiðsluna og staða þeirra við færiböndin minnti á rækjuvinnslu á Íslandi. Aðstaða er fyrir indíánana í vistlegum skála. Þeir njóta heil-brigðisþjónustu, skólagöngu fyrir börnin og líf þeirra er í góðum, föstum skorðum. Við heyrðum síðar að þessar föstu skorður væru að brjóta niður eðli innfæddra sem er að vinna óreglulega og veiða þegar þá hungrar.
Bandaríkjamenn eru búnir að fá augastað á Boquette. Víðáttumikil svæði í fjöllunum eru í uppbyggingu. Þar er verið að skipu-leggja allt að amerískum hætti. Fasteignagjöld eru engin, vextir lágir og auðvelt að framfleyta sér.
El Valle er bær í þriggja milljón ára gömlum eldgíg í 1000 metra hæð og er vegurinn þangað bæði krókóttur og brattur. Fjöllin eru vinsæl hjá ferðamönnum. Í skóginum eru leirböð og á þorpsmarkaðnum má gera reyfarakaup í skartgripum, hengirúmum og körfum sem eru svo vel ofnar að þær halda vatni. Meðal bjórtegunda sem framleiddar eru í landinu eru Panama, Soberana og Atlas. Ágætir drykkir sem renna ljúflega um þurrar kverkar en erfitt er að fá léttvín á veitingastöðum nema á hótelum. Kranavatnið er einnig prýðilegt.

Framtíðin
Í Panama ríkir trúfrelsi og eru konur rétthærri en í öðrum löndum Rómönsku Ameríku. Útvarp er mikilvægasti fjölmiðillinn en dagblöð eru ritskoðuð. Martin Torrijos, sonur Omars Torrijos, hefur verið forseti landsins frá 2004. Fólk bindur vonir við kosningaloforð hans um að vinna bug á atvinnuleysi og fátækt og að fá fleiri fjárfesta inn í landið.