Það fyrsta sem ég tók eftir þegar ég steig á kínverska grundu var fólkið. Ekki það að ég hafi búist við fámenni. En að maður þyrfti að troðast út úr flugstöðinni í Beijing, það kom mér á óvart.

Texti: Páll Stefánsson

Verið er að byggja nýja risa flugstöð gegnt þeirri gömlu, sem verður tilbúin fyrir Ólympíul­eikana árið 2008. Og það snýst margt um það ár, Kínverjar ætla sér að vera búnir að hinu og þessu, fyrir leikana. 

Ég var reyndar á leið vestur til Góbí-eyðimerkurinnar í Ganshu-héraði. Til borgarinnar Jiayuguan, sem er í þriggja og hálfs tíma flugfjarlægð frá höfuðborginni. Og þar endar Kínamúrinn í vestri.

En múrinn er lengsta mannvirki í veröldinni eða 6.352 km langur og það sem hefur verið lengst í byggingu. Byggingartíminn nítján hundruð ár, frá þriðju öld fyrir Krist, og lauk í byrjun þeirra átjándu.

Sú þjóðsaga er sterk að múrinn sé eina mannvirki jarðar sem sjáist frá tunglinu. Því var fyrst haldið fram af rithöfundinum Richard Halliburton, í bókinni Second Book of Marvels. Og þjóðsagan rataði inn í margar bækur eftir það.

Njáll Handsterki sagði eftir frægðarför sína til tunglsins að hann sæi engin mannvirki eða borgir. Kínamúrinn er jú bara hraðbrautarbreiður og jarðarlitaður, þannig að hann fellur vel inn í landslagið. En stórfenglegur er hann. Og eins og Maó sagði: „Þú ert ekki maður með mönnum nema þú hafir stigið á Kínamúrinn.“

Kína er stórt, fjórða stærsta ríki heims, en samt er landið eitt tímabelti, í stað fimm ef klukkan væri rétt á hverjum stað. Kínverjar eru 4300 sinnum fjölmennari en við Íslendingar. Þingmennirnir á þjóðþingi þessa fjölmenna lands eru 2.985 en það gerir um hálfa milljón íbúa á hvern þingmann.

Á Íslandi eru 4.870 íbúar bak við hvern þingmann. Ef Kínverjar hefðu sama íbúafjölda bak við hvern þingmann og við, þá væru á kínverska þinginu 280.000 þingmenn eða tæplega öll íslenska þjóðin.

Maturinn, menningin þarna austur frá er merkileg. Þarna er búið að leggja samyrkjubúunum. Hver hefur sinn skika til að yrkja. En mikill munur er á efnahag þeirra sem búa í sveitinni eða í borginni sjálfri. Bæði eru laun lág og atvinnuleysi hrjáir sveitirnar.

En í Jiayuguan-borg búa 170.000 manns og vinna um 75% hjá einum atvinnurekanda, stálbræðslunni í bænum. Stór og voldug verksmiðja sem spúir bláum reyk upp í bláan himininn.

En allt um kring er Góbí-eyðimörkin, með sínum gráa sandi, fjöllum í fjarska. Og inn á milli eru vinjar þar sem vex allt sem vaxið getur. Appelsínur, chilli, tómatar og korn. Og síðan heyrir maður jarm úr kind eða geit, meðan glaðlegur uxi dregur kerru fulla af hvítlauk, eitthvað áfram.

Og það sama tók við á heimleið. Það tók hálftíma bara að komast inn í flugstöðina í Beijing. Nýja flugstöðin verður opnuð 2008, eins og allt annað.