Stærsta leirbygging veraldar, moskvan í Djenée í Malí.

Myndir og texti: Páll Stefánsson.

Vestur-Afríka er fátækasti hluti jarðar, ef horft er á efnahagstölur. Litríkasti hluti heims ef horft er á klæðnað. Fjörugasti ef hlustað er á tónlistina. Og sá svartasti ef farið er út í náttmyrkrið. Engin ljósmengun heldur bara stjörnubjartur heiður himinninn. Og þvílíkur himinn, hugsaði ég með mér þegar ég lagðist til hvílu uppi á leir-húsþaki í Kundu-þorpi í Dogon-héraði í miðju Malí. Þvílíkur himinn.

La Maison Des Esclaves á eyjunni Íle De Gorée, Senegal.

Og svo byrjuðu tónar, söngur úr húsi ekki langt frá. Eftir stutta stund staulaðist ég niður af þakinu og gekk á hljóðið. Inni í dimmri kirkjunni voru unglingar þorpsins að syngja. Stúlkurnar öðrumegin, piltarnir hinumegin. Og þvílíkur söngur, gleði og taktur. Þeim fipaðist ekkert við það að fá hvítan mann að setjast inn og hlusta. Eftir klukkutíma var allt yfirstaðið. Og gengið sönglandi heim í myrkrinu, enda er ekkert rafmagn á þessum slóðum.  Aftur á þakinu, það var jú eina gistingin sem boðið var upp á í þessum heimshluta, varð himinninn enn stærri, stjörnurnar eins og glaðværar nótur í lagi sem engan á sér líka. 

Kúreki brynnir kvikfé í miðju Malí.

Í Vestur-Afríku býr fólk sem er glatt, vingjarnlegt og forvitið. Vestur-Afríka á staði sem eiga engan sinn líka. Sögulega, landfræðilega og náttúrulega. Eyjan Ile de Gorée fyrir utan milljónaborgina Dakar, höfuðborg Senegal sem er stærst borga Vestur-Afríku með yfir fjórar milljónir íbúa. Á eyjunni var miðstöð þrælaverslunarinnar í Afríku fyrir tveimur öldum. Þar sem 20 milljónir blámanna voru fluttir nauðugir yfir Atlantshafið. Helmingurinn dó á leiðinni. Eða Djené í Malí, sem er 22.600 manna borg, öll byggð úr leir.

Faður og sonur og fé í rykilögðu stræti í Timbúktú, Malí.

Þar er eins og tíminn hafi staðið í stað í áttahundruð ár, þúsund ár. Moskan er á stærð við Laugardalshöllina, en öll úr leir. Stærsta leirhús veraldar. Undraverður bær. Eða Timbuktú (32.460), endi alheimsins. Já endi veraldar. Þar sem brennheit Sahara-eyðimörkin endar, eða byrjar. Endastöð þar sem eru götur fullar af sandi, búðir fullar af sandi, augu full af sandi. Sól sem brennur, hitastig nær fimmtíu en fjörutíu stigum. Fólki sem er forvitið og glatt, og einmana vesturlenskum ferðamönnum sem vita ekki alveg af hverju þeir eru hér. Þeir hafa allavega komið til Timbuktú.

Grafhýsið Askia í borginni Gao í Norður-Malí. Á lista yfir heimsminjar Unesco.