Nú veltum við því fyrir okkur hverjar séu bestu bækur Íslandssögunnar. Auðvitað má spyrja hvort spurningin hafi einhverja merkingu, hvernig á að bera saman ólíka bækur frá ólíkum tímum? Eiga bækur úr fortíðinni erindi við okkur nútímafólkið? Svar þeirra sérfræðinga sem við báðum að leggja okkur lið var skýrt. Já, það eru margar bækur sem eru orðnar um 800 ára gamlar eða eldri sem allir Íslendingar ættu að lesa. Það er gaman að sjá hvernig nútíminn (því að við teljum Halldór Laxness til nútímans þó að hann sé látinn) kallast á við fornöldina á listunum. Eflaust eru Snorri og Halldór mestu rithöfundar Íslandssögunnar, en það eru miklu fleiri sem öllum ber að kynna sér. Alls eru hér taldar þrjátíu úrvalsbækur, fornbókmenntir, ljóð og bækur frá síðari öldum sem sérhver vel menntaður Íslendingur ætti að hafa lesið. Lesendur geta leikið sér að því að velja sjálfir sínar uppáhaldsbækur og vonandi eru þeir ekki sammála öllu því sem hér kemur fram. En þó var merkilega góður samhljómur um bestu bækurnar í hverjum flokki um sig. Ánægjulegasta niðurstaðan er auðvitað sú hve margar góðar bækur hafa verið skrifaðar á íslensku.
Okkur Íslendingum er tamt að guma af hreinasta landinu og fallegasta kvenfólkinu
í heimi. Og oft eru útlendingar sammála okkur því að ótrúlega margar íslenskar konur hafa verið valdar fallegustu konur heims. Skiptir þetta einhverju máli? Við svörum því játandi. Við eigum að gleðjast yfir velgengni þeirra stúlkna sem leggja það á sig að keppa við erlendar stallsystur sínar. Þær fá góða auglýsingu
og mikla reynslu og auk þess nýtur þjóðin góðs af þeirri kynningu sem af slíkri keppni fæst.
En á sama tíma og við erum ánægð með að vera falleg bókmenntaþjóð fer fólki af erlendum uppruna fjölgandi hér á landi. Er þeim tekið með fögnuði eða eru Íslendingar fullir fordóma? Við ræðum við nokkra einstaklinga sem eru af útlendu bergi brotnir og þeir segja frá reynslu sinni. Það væri of djúpt í árinni tekið að segja að Íslendingar taki útlendingum illa. En sjaldnast er hægt að segjaað við lítum á fólk af erlendu bergi brotið sem jafningja. Það er óvenjulegt að útlendingar geti samlagast okkar samfélagi að fullu. Íslenska er ekki auðvelt mál og svo margir tala ensku að útlendingar geta haldið sig við hana og verða fyrir bragðið einangraðri en ella, svo þverstæðukennt sem það virðist.
Kannski er mesti vandi nútíma Íslendinga sá að vera á sama tíma þjóðlegir og alþjóðlegir, bæði sveitamenn og heimsborgarar. Það er hlutverk Íslendinga að varðveita sína menningu um leið og þeir verða að kynnast og jafnvel tileinka sér menningu annarra. En Íslendingar vekja athygli. Fyrir nokkrum dögum skrifaði útlendingur okkur póst og spurði: Hvers vegna er maður alltaf að heyra um þetta land sem hefur helmingi færri íbúa en Seattle í Bandaríkjunum?